جایگاه سرمایهگذاری گردشگری در الگوی توسعهای استان گیلان
رضا حسنپور، رئیس اداره سرمایهگذاری و زیرساخت گردشگری ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان گیلان در یادداشتی نوشت: در سالی که راهبرد کلان کشور با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت و امنیت ملی» بر تقویت تولید، افزایش تابآوری اقتصادی، بهرهگیری از ظرفیتهای بومی و استفاده هدفمند از مزیتهای منطقهای استوار شده است، توجه به بخش گردشگری به عنوان یکی از مهمترین حوزههای مولد، کمهزینه و اشتغالآفرین، ضرورتی دوچندان یافته است. در این میان، استان گیلان با برخورداری از مجموعهای کمنظیر از مزیتهای طبیعی، فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی، میتواند به یکی از کانونهای اصلی سرمایهگذاری گردشگری کشور تبدیل شود.
گردشگری در ادبیات توسعه، صرفاً یک فعالیت خدماتی نیست، بلکه زنجیرهای از تولید، اشتغال، ارزش افزوده و تحرک اقتصادی را در سطوح محلی، استانی و ملی فعال میکند. از حملونقل و اقامت تا صنایعدستی، کشاورزی محلی، خدمات شهری، بازارهای بومی و کسبوکارهای کوچک، همگی از رونق گردشگری منتفع میشوند. از همین رو، سرمایهگذاری در گردشگری را باید نوعی سرمایهگذاری برای تولید دانست؛ تولیدی که در فضای مزیتهای سرزمینی شکل میگیرد و با کمترین آسیب محیطزیستی، بیشترین آثار اقتصادی و اجتماعی را به همراه دارد.
استان گیلان به دلیل ویژگیهای ممتاز اقلیمی و جغرافیایی، از جایگاهی ممتاز در نظام گردشگری ایران برخوردار است. وجود جنگلهای هیرکانی، سواحل دریای خزر، تالابها، رودخانهها، مناطق کوهستانی، روستاهای واجد ظرفیت گردشگری، بافتهای تاریخی، آیینها و میراث فرهنگی متنوع، این استان را به مقصدی چندوجهی برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل کرده است. چنین تنوعی سبب شده است که گیلان نه فقط در گردشگری تفریحی، بلکه در شاخههایی چون طبیعتگردی، گردشگری روستایی، گردشگری فرهنگی، گردشگری سلامت و گردشگری ساحلی نیز از قابلیتهای گستردهای برای جذب سرمایه برخوردار باشد.
در شرایط کنونی، یکی از مهمترین عرصههای مزیتدار گیلان، گردشگری طبیعتمحور و روستایی است. روندهای جهانی نیز نشان میدهد که اکوتوریسم و الگوهای سفر مبتنی بر تجربه، محیطزیست و سبک زندگی بومی، از پررشدترین حوزههای گردشگری هستند. گیلان با دارا بودن ظرفیتهای گسترده طبیعی و روستایی، امکان توسعه اقامتگاههای بومگردی، مجتمعهای گردشگری سازگار با محیطزیست، کمپهای طبیعتگردی، مسیرهای تفرجی و مراکز خدماتی مکمل را دارد. این نوع سرمایهگذاری، علاوه بر افزایش ماندگاری مسافر و رشد درآمد، میتواند زمینهساز اشتغال پایدار برای جوامع محلی و کاهش مهاجرت از روستاها نیز باشد.
از منظر اقتصادی نیز بازار گردشگری گیلان بازاری تثبیتشده و قابل اتکاست. بر اساس آمارهای رسمی مرتبط با تردد، سفر و اقامت در استان، گیلان همواره در زمره استانهای پرمراجعه کشور قرار داشته و سالانه پذیرای حجم بالایی از مسافران و گردشگران است. همین مزیت، پشتوانهای مهم برای توجیهپذیری اقتصادی طرحهای سرمایهگذاری در بخش اقامت، پذیرایی، تفریح، خدمات بینراهی، گردشگری روستایی و زیرساختهای مکمل به شمار میرود. در واقع، وجود تقاضای مستمر و گسترده، یکی از مهمترین عوامل کاهش ریسک سرمایهگذاری در این بخش است.
در سالهای اخیر، علاوه بر گردشگری داخلی، ظرفیت گردشگری بینالمللی گیلان نیز بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. موقعیت جغرافیایی استان، نزدیکی به کریدورهای منطقهای و افزایش تمایل گردشگران برخی کشورهای همسایه برای سفر به ایران، زمینهای مناسب برای توسعه خدمات گردشگری متناسب با نیاز بازارهای هدف ایجاد کرده است. در این چارچوب، توسعه هتلهای استاندارد، مراکز اقامتی باکیفیت، خدمات راهنمایی تخصصی، بستههای سفر متناسب با گردشگران خارجی و تقویت زیرساختهای اطلاعرسانی چندزبانه، میتواند سهم گیلان را از بازار گردشگری منطقه ارتقا دهد.
یکی دیگر از محورهای راهبردی برای سرمایهگذاری، گردشگری سلامت است. بهرهمندی استان از ظرفیتهای مناسب پزشکی، حضور پزشکان متخصص، مراکز درمانی فعال و قابلیت تلفیق خدمات درمانی با اقامت و بهرهمندی از محیط طبیعی آرامشبخش، این امکان را فراهم کرده است که گیلان در این حوزه نیز جایگاه برجستهتری پیدا کند. گردشگری سلامت از جمله بخشهایی است که علاوه بر ارزآوری، ارزش افزوده بالا، اشتغال تخصصی و پیوندهای اقتصادی گستردهای با سایر بخشها ایجاد میکند و میتواند در سیاستهای توسعهای استان به عنوان یک مزیت رقابتی مورد توجه جدی قرار گیرد.
از منظر برنامهریزی کلان نیز، اسناد توسعهای و مطالعات آمایش سرزمین، گردشگری را در شمار پیشرانهای اصلی رشد اقتصادی گیلان معرفی میکنند. این رویکرد بهویژه از آن جهت اهمیت دارد که توسعه صنایع سنگین در بسیاری از مناطق استان با محدودیتهای محیطزیستی و سرزمینی مواجه است. بنابراین، گردشگری به عنوان صنعتی پاک، کم
مصرفتر و سازگارتر با اقتضائات زیستبومی گیلان، میتواند الگوی مناسبتری برای توسعه آینده استان باشد؛ الگویی که همزمان با حفاظت از سرمایههای طبیعی و فرهنگی، به خلق درآمد پایدار و اشتغال مولد نیز منجر شود.
با این حال، بالفعل شدن این ظرفیتها نیازمند حکمرانی هماهنگ و مدیریت بینبخشی است. توسعه گردشگری صرفاً در حیطه وظایف یک دستگاه اجرایی تعریف نمیشود، بلکه فرآیندی فرابخشی است که نیازمند همافزایی نهادهایی چون ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، ادارهکل راه و شهرسازی، مدیریت امور اراضی، شهرداریها، دستگاههای خدماترسان، بانکها و مجموعه نهادهای پشتیبان سرمایهگذاری است. هر اندازه این هماهنگی تقویت شود، مسیر صدور مجوزها، تعیین کاربریهای متناسب، تأمین زیرساختها و رفع موانع اجرایی نیز با سرعت و شفافیت بیشتری دنبال خواهد شد.
تجربههای موفق نیز نشان داده است که امنیت سرمایهگذاری، شفافیت رویهها و کاهش بروکراسی اداری از مهمترین عوامل مؤثر در جذب سرمایهگذاران است. در فضای رقابتی میان استانها، دیگر صرفِ برخورداری از جاذبههای طبیعی و فرهنگی کافی نیست، بلکه آنچه مزیت رقابتی واقعی ایجاد میکند، توان استان در تسهیل فرآیندهای اداری، سرعت پاسخگویی به استعلامات، تقویت پنجره واحد سرمایهگذاری، ارائه مشوقهای هدفمند و تضمین ثبات و پیشبینیپذیری محیط کسبوکار است.
در این میان، پیوند مفهومی اقتصاد مقاومتی، وحدت ملی و امنیت پایدار با توسعه گردشگری نیز قابل توجه است. هرجا امنیت، انسجام اجتماعی و همدلی نهادی تقویت شود، زمینه برای حضور سرمایهگذاران، افزایش اعتماد فعالان اقتصادی و رونق فعالیتهای مولد بیشتر فراهم میشود. گردشگری نیز از جمله حوزههایی است که در زمینه امنیت، آرامش اجتماعی و همگرایی نهادی، بیشترین بازدهی را از خود نشان میدهد. از این منظر، سرمایهگذاری در گردشگری گیلان نهتنها یک اقدام اقتصادی، بلکه بخشی از راهبرد تقویت تابآوری اقتصادی و توسعه پایدار منطقهای به شمار میرود.
بر این اساس، میتوان گفت گیلان امروز فقط یک مقصد سفر نیست، بلکه مقصدی مطمئن برای سرمایهگذاری در اقتصاد گردشگری است؛ استانی با بازار گسترده سفر، تنوع کمنظیر جاذبهها، ظرفیتهای رو به رشد در حوزه سلامت و طبیعتگردی، و امکان پیوند دادن حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی با تولید ثروت و اشتغال. بدون تردید، اگر همدلی دستگاههای اجرایی، مشارکت مؤثر بخش خصوصی و حمایت عملی از سرمایهگذاران تداوم یابد، گیلان میتواند به یکی از قطبهای اصلی سرمایهگذاری گردشگری کشور تبدیل شود؛ هدفی که دستاورد آن، افزایش تولید، اشتغال پایدار، رونق اقتصاد محلی، توسعه متوازن فضایی و ارتقای جایگاه استان در اقتصاد ملی خواهد بود.
انتهای پیام/
انتهای پیام/
