گفتوگوی اختصاصی با مدیرعامل نوآوران سبز فردا؛ مسیری که حصار الکترونیکی را از مزارع گیلان به بازارهای منطقه رساند
شرکت دانشبنیان نوآوران سبز فردا با محوریت مهندس شهریار نصری، مسیری را طی کرده که از یک ایده ساده کشاورزی در استان گیلان آغاز شد و امروز به تولید بیش از ۱۲ مدل فنس الکترونیکی، ثبت اختراع ملی و بینالمللی و حضور در بازارهای عراق، آذربایجان، ترکیه و امارات رسیده است. این مجموعه نشان میدهد نوآوری زمانی ارزشمند است که از شناخت مسئله واقعی شروع شود، نه از ساخت محصولی که صرفاً «دوستداشتنی» باشد.
اختصاصی | به گزارش پایگاه خبری گیلان724 | در سالهایی که اقتصاد دانشبنیان به یکی از محورهای توسعه کشور تبدیل شده، شرکتهایی که ایده را به محصول و دانش را به ثروت تبدیل کردهاند، نقش مهمی در پیشرفت فناوری داخلی ایفا میکنند. شرکت دانشبنیان نوآوران سبز فردا یکی از این مجموعههاست؛ شرکتی که از گیلان آغاز کرد و امروز با تولید تجهیزات امنیتی و کشاورزی، بهویژه فنسهای الکترونیکی، جایگاه ویژهای در این حوزه دارد.
به بهانه معرفی دستاوردهای این شرکت و بررسی مسیر شکلگیری یکی از فناوریهای بومی، پایگاه خبری گیلان۷۲۴ با مهندس شهریار نصری، بنیانگذار و مدیرعامل شرکت نوآوران سبز فردا، گفتوگو کرده است.
آقای مهندس، ابتدا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید فعالیت شرکت از کجا آغاز شد؟
من شهریار نصری، بنیانگذار و مدیرعامل شرکت نوآوران سبز فردا دارای مهندسی کشاورزی اصلاح نباتات ، مهندس ارشد برق الکترونیک و دانش پژوه دکترای مدیریتهستم. پس از فارغالتحصیلی در رشته مهندسی کشاورزی در سال ۱۳۸۱، تصمیم گرفتم اختراعات را از حد ایده خارج کنم و به محصولاتی تبدیل کنم که در زندگی مردم کاربرد داشته باشند.
در سالهای نخست، مانند بسیاری از مخترعان، تصور میکردم ابتدا باید محصولی را که دوست دارم بسازم و سپس برای آن بازار پیدا کنم. تجربه خیلی زود نشان داد این مسیر همیشه موفق نیست. بسیاری از ایدههای خوب چون بر پایه نیاز واقعی شکل نگرفتهاند، در بازار شکست میخورند.
از همان زمان رویکردم را تغییر دادم. به جای شروع از فناوری، از مشکل آغاز کردم. ابتدا نیازهای واقعی جامعه را شناسایی و سپس برای آنها راهحل طراحی کردم. به اعتقاد من، نقطه آغاز نوآوری، شناخت مسئله است؛ نه صرفاً تولید یک محصول.
این تغییر نگاه چگونه مسیر حرفهای شما را متحول کرد؟
برای شناخت مسائل، ارتباط گستردهای با صنایع، کشاورزان و مدیران اجرایی برقرار کردم. حضور در پارک علم و فناوری نقطه عطف مهمی بود.
نخستین ایدهای که با آن وارد پارک شدم، طراحی سامانه آبیاری هوشمند بود. هنگام اجرای طرحهای کشاورزی متوجه شدم در بسیاری از مراکز، باز و بسته کردن شیرهای آب همچنان به صورت دستی انجام میشود. سامانهای طراحی کردیم که با اندازهگیری رطوبت خاک و شرایط محیطی، آبیاری را بهصورت خودکار مدیریت کند. این طرح به ثبت اختراع رسید و نخستین تجربه جدی ما در تجاریسازی فناوری بود.
اما واقعیت دیگری مسیر شرکت را تغییر داد: در آن سالها نگاه جدی به فناوریهای نوین کشاورزی وجود نداشت و بسیاری از مدیران، مدیریت مصرف آب را در استانی مانند گیلان ضروری نمیدانستند. بنابراین به حوزه دیگری فکر کردیم.
چه شد که از کشاورزی به فناوریهای امنیتی حرکت کردید؟
در کنار فعالیتهای تحقیقاتی، برای تأمین هزینهها وارد حوزه تجهیزات امنیتی مانند دوربینهای مداربسته شدیم. این فعالیت در ابتدا صرفاً برای تأمین منابع مالی بود، اما به مرور ظرفیتهای جدیدی ایجاد کرد.
علاقه شخصی من همچنان توسعه فناوری کشاورزی بود تا اینکه یک اتفاق مسیر را تغییر داد. در یکی از جلسات استانداری گیلان درباره توسعه کشت دوم، مسئولان از پایین بودن سطح کشت دوم انتقاد میکردند. بررسیها نشان میداد یکی از دلایل اصلی، رها شدن دامها پس از برداشت برنج است که امکان کشت مجدد را از کشاورزان سلب میکرد.
در همان جلسه اعلام کردم برای این مشکل راهحل دارم؛ راهحلی که هم کشت دوم را ممکن میکند و هم دامها بدون آسیب میتوانند تردد کنند. همین ایده، نقطه آغاز طراحی نخستین نمونه حصار الکترونیکی کشاورزی در کشور شد.
طراحی نخستین نمونه فنس الکترونیکی چگونه انجام شد؟
پس از جلسه، مطالعات گستردهای آغاز کردم. نمونههای خارجی را بررسی کردم اما الگوی آمادهای متناسب با شرایط ایران وجود نداشت. بنابراین همه چیز را از ابتدا طراحی کردیم.
ساخت نمونه اولیه با آزمون و خطاهای فراوان همراه بود. نخستین دستگاهها پایداری لازم را نداشتند، اما همین تجربهها باعث تکامل تدریجی فناوری شد. نخستین اجرای عملی در حدود سه هکتار از اراضی گیلان انجام شد. تجهیزات اولیه کامل نبود، اما نتایج نشان داد این فناوری میتواند راهکار مؤثری برای حفاظت از مزارع و توسعه کشت دوم باشد.
شب قبل از بازدید وزیر جهاد کشاورزی تقریباً تا صبح در مزرعه بودم. هر بار دستگاه دچار ایراد میشد همانجا اصلاح میکردم تا هنگام بازدید بدون مشکل کار کند. شاید همان شب سخت، یکی از مهمترین شبهای زندگی حرفهای من بود. اگر آن پروژه موفق نمیشد، شاید امروز شرکت شکل دیگری داشت.
ثبت اختراع پایان راه نیست؛ آغاز مسئولیت است
امروز شرکت نوآوران سبز فردا بهعنوان یکی از تولیدکنندگان تجهیزات امنیتی و کشاورزی شناخته میشود و فنسهای الکترونیکی آن یکی از محصولات شاخص است. آنچه این محصول را متمایز میکند، صرفاً ثبت اختراع نیست؛ بلکه طراحی فناوری متناسب با نیازهای ایران است.
وقتی کار طراحی فنس الکترونیکی را آغاز کردیم، هدف ساخت نمونه مشابه خارجی نبود. از ابتدا محصولی طراحی کردیم که متناسب با شرایط اقلیمی، امنیتی و نیازهای کشور باشد. تمام مراحل طراحی، مدارهای الکترونیکی، سیستمهای کنترلی و مکانیزم عملکرد از پایه توسط تیم ما توسعه یافت.
این مسیر تنها به یک مدل ختم نشد. امروز بیش از ۱۲ مدل مختلف تولید میکنیم که هر کدام برای کاربرد مشخصی طراحی شدهاند؛ از حفاظت مزارع و باغها تا مراکز صنعتی، واحدهای نظامی، دامداریها، مراکز حساس و حتی حفاظت از حیاتوحش.
از کشاورزی تا امنیت ملی
ابتدا تصور میکردیم کاربرد اصلی فقط در کشاورزی باشد؛ اما به مرور متوجه شدیم همین سیستم میتواند در حوزه امنیت نیز تحول ایجاد کند. وارد طراحی تجهیزات حفاظتی برای کارخانهها، انبارها، مراکز صنعتی و مجموعههای نظامی شدیم.
فناوری زمانی ارزشمند است که بتواند خود را با نیازهای مختلف تطبیق دهد. بعدها متوجه شدیم این تجهیزات در حفاظت از محیط زیست نیز کاربرد دارد. در بسیاری از مناطق، کشاورزان برای جلوگیری از حمله خرسها ناچار به شکار میشوند. با فنس الکترونیکی میتوان بدون آسیب به حیوانات، از ورود آنها به باغها و زنبورستانها جلوگیری کرد. فناوری میتواند هم امنیت انسان را تأمین کند و هم به حفظ محیط زیست کمک کند.
تفاوت محصول ایرانی با نمونههای خارجی چیست؟
گاهی تصور میشود هر محصولی که نام مشابهی دارد، عملکرد یکسانی هم دارد؛ در حالی که اینگونه نیست. فناوری ما تنها یک فنس الکتریکی نیست. طراحی مدارها، سیستم کنترل، مدیریت انرژی، میزان ایمنی، نحوه عملکرد و سازگاری با شرایط محیطی، همگی بر اساس نیازهای بومی توسعه یافتهاند. محصولی که امروز تولید میکنیم، نسخه کپیشده فناوری خارجی نیست؛ حاصل سالها تحقیق، آزمون و توسعه داخلی است.
این فناوری علاوه بر ثبت ملی، موفق به دریافت ثبت بینالمللی نیز شده و بخشی از دستاوردها در مجامع بینالمللی مخترعان به ثبت رسیده است.
فرهنگسازی؛ دشوارتر از تولید فناوری
یکی از مهمترین چالشها نه تولید محصول، بلکه تغییر نگاه جامعه بود. وقتی نخستین فنسها را وارد مزارع کردیم، بسیاری تصور میکردند برای انسان یا دام خطر جانی دارد. حتی در نخستین پروژهها برخی اهالی با نگرانی آمدند و فکر میکردند قرار است حیوانات با برق کشته شوند.
ساعتها برای کشاورزان توضیح میدادیم که این سیستم با برق شهری متعارف کار نمیکند و تنها یک شوک کنترلشده و ایمن ایجاد میکند که موجب دور شدن حیوان میشود، نه آسیب دیدن آن. وقتی مردم عملکرد دستگاه را از نزدیک دیدند، نگاهها به تدریج تغییر کرد.
موفقیت در بازار امنیت
در بخش کشاورزی نیاز به فرهنگسازی گسترده وجود داشت و سرعت توسعه بازار را کاهش میداد. اما در حوزه امنیت، صاحبان کارخانهها، مراکز صنعتی و ویلاها اهمیت حفاظت از سرمایه را بهتر درک میکردند و استقبال بیشتری نشان دادند. همین موضوع باعث شد تمرکز شرکت به تدریج به سمت تولید تجهیزات امنیتی تغییر کند. امروز بخش عمده فعالیت در حوزه حفاظت الکترونیکی از اماکن صنعتی، تجاری و مراکز حساس متمرکز شده است؛ هرچند تولید تجهیزات کشاورزی نیز ادامه دارد.
پشتیبانی هوشمند؛ مزیتی که اعتماد میسازد
ما تنها دستگاه نمیفروشیم؛ عملکرد آن را نیز پایش میکنیم. اگر در هر نقطه کشور دستگاهی دچار اختلال شود، سامانه مرکزی آن را شناسایی میکند و نزدیکترین نماینده اعزام میشود. این مدل خدمات پس از فروش باعث شده مشتریان احساس کنند حتی پس از خرید تنها نیستند.
اعتماد مشتری بزرگترین سرمایه هر شرکت دانشبنیان است. شاید تبلیغات گستردهای نداشته باشیم، اما رضایت مشتری باعث شده بسیاری از پروژههای جدید از طریق معرفی مشتریان قبلی به ما واگذار شود. این موضوع ارزشمندتر از هر کمپین تبلیغاتی است.
از کیف ضدسرقت تا تجهیزات پزشکی
مسیر تحقیق و توسعه هیچگاه به یک محصول محدود نبوده است. همیشه تلاش کردهایم هر جا مشکلی وجود دارد، برای آن راهکار طراحی کنیم. علاوه بر تجهیزات حفاظتی، در حوزههای تجهیزات پزشکی، محصولات امنیتی و تجهیزات صنعتی نیز فعالیت داشتهایم.
یکی از متفاوتترین اختراعات، «کیف ضدسرقت» بود. ایده آن زمانی به ذهنم رسید که شاهد سرقت کیف یک خانم توسط موتورسواران بودم. محصول به گونهای طراحی شده بود که در صورت ربوده شدن و فاصله گرفتن از صاحب، سامانه امنیتی فعال شود و با ایجاد شوک الکتریکی، امکان ادامه سرقت را از سارق سلب کند.
هرچند به تولید انبوه نرسید، اما در نمایشگاهها به ویترین فناوری شرکت تبدیل شد و بسیاری از پروژههای بزرگ امنیتی از همین مسیر به ما واگذار شد.
اختراعی که بیش از همه به آن علاقه دارم
اختراعات برای من مثل فرزندانم هستند؛ نمیتوانم بگویم کدام را بیشتر دوست دارم. هر کدام حاصل سالها تلاش و زندگی من هستند. با این حال پروژهای که هنوز در مرحله توسعه است، جذابیت ویژهای دارد: سامانهای برای درمان بیماران دچار سوختگی که با فناوری نانو، لایهای محافظ روی زخم ایجاد میکند و روند ترمیم را تسریع میبخشد. این پروژه علاوه بر ارزش علمی، میتواند در آینده به درمان بیماران کمک کند.
توسعه شبکه نمایندگی و اشتغال
در ابتدای مسیر متوجه شدیم نمیتوان از گیلان برای تمام استانها خدمات ارائه کرد. بنابراین آموزش نیروهای متخصص و ایجاد شبکه نمایندگی را آغاز کردیم. امروز دهها نمایندگی در نقاط مختلف کشور ایجاد شده و بسیاری از آنها به کسبوکارهای مستقل و موفق تبدیل شدهاند. هدف فقط فروش محصول نبود؛ میخواستیم افراد متخصص در شهرهای مختلف بتوانند با تکیه بر دانش فنی شرکت، کسبوکار خود را راهاندازی کنند. بسیاری از نمایندگان علاوه بر درآمد پایدار، برای دیگران نیز اشتغال ایجاد کردهاند.
صادرات و حضور در بازارهای منطقه
در کشورهای عراق، جمهوری آذربایجان، ترکیه و امارات مذاکرات و همکاریهایی داشتهایم و بخشی از محصولات به این بازارها راه یافته است. ظرفیت صادرات فناوریهای امنیتی ایران بسیار بیشتر از وضعیت فعلی است. در یکی از نمایشگاههای بینالمللی، مشتری عراقی پس از بررسی محصولات اعلام کرد کیفیت این تجهیزات با نمونههایی که از چین خریداری کرده بود قابل مقایسه نیست و درخواست نمایندگی فروش را مطرح کرد. این بازخوردها نشان میدهد اگر زیرساخت صادرات تقویت شود، فناوری ایرانی توان رقابت در بازارهای منطقه را دارد.
هوش مصنوعی؛ نسل جدید سامانههای حفاظتی
تجهیزات امنیتی آینده تنها یک حصار یا دوربین نخواهند بود؛ بلکه شبکهای هوشمند از حسگرها، دوربینها و سامانههای تصمیمگیر خواهند بود. امروز سختافزار به تنهایی کافی نیست. تجهیزات باید محیط را تحلیل کنند، تهدید را تشخیص دهند و متناسب با شرایط تصمیم بگیرند.
در سامانهای که در حال توسعه است، حصار الکترونیکی نقش حسگر اولیه را ایفا میکند. به محض تشخیص ورود غیرمجاز، دوربینها روی هدف متمرکز میشوند، پهپادها به پرواز درمیآیند، پردازش تصویر انجام میشود و در صورت تأیید تهدید، سامانه میتواند هشدارهای صوتی، نوری یا سایر اقدامات از پیش تعریفشده را بهصورت خودکار اجرا کند. این فناوری میتواند در حفاظت از مراکز صنعتی، پالایشگاهها، تأسیسات حیاتی و زیرساختهای حساس کشور مورد استفاده قرار گیرد.
رمز موفقیت از نگاه یک کارآفرین
مدرک دانشگاهی ارزشمند است، اما اگر با تجربه، پشتکار و تلاش همراه نباشد، به تنهایی موفقیتی ایجاد نمیکند. بارها دیدهام افرادی که استعداد متوسطی داشتند اما پشتکار فوقالعادهای، بسیار موفقتر از افراد باهوش اما کمتلاش بودند. آنچه آینده انسان را میسازد، استمرار در تلاش است.
موفقیت مقصد نیست؛ مسیر است. خوشبختی یک نقطه پایان نیست. زندگی پر از چالش است و هر کسی توان بیشتری برای عبور از این چالشها داشته باشد، موفقتر خواهد بود. هدف خود را مشخص کنید، برای آن تلاش کنید و از شکست نترسید.
