به گزارش پایگاه خبری گیلان 724، همزمان با تشدید تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر و ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت، تلاشهای میانجیگرانه قطر، عمان و پاکستان نیز ادامه داشته است؛ با این حال، این رفتوآمدهای دیپلماتیک به معنای آغاز مذاکرات مستقیم میان تهران و واشنگتن نیست و نمایندگان کشورهای میانجی، صرفاً شروط دو طرف را منتقل میکنند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، بارها تأکید کرده است که بازگشت آمریکا به تفاهمنامه اسلامآباد، شرط اصلی تهران برای تغییر وضعیت کنونی است و تا زمان تحقق این شرط، تنگه هرمز بازگشایی نخواهد شد. در مقابل، آمریکا اعلام کرده است که تا زمانی که تنگه هرمز باز نشود، محاصره دریایی ایران را لغو نخواهد کرد.
در همین شرایط، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز از ایجاد یک «مسیر ممنوعه» و قرار گرفتن کشتیهای غیرهمراه در فهرست تحریمهای ایران خبر داده است.
از سوی دیگر، حضور رئیسجمهور ایران در اجلاسهای شانگهای و بریکس و همچنین نشست امروز در صلاله عمان، از مهمترین تحولات دیپلماتیک اخیر محسوب میشود. قرار است در این نشست، وزیر امور خارجه ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس درباره وضعیت تنگه هرمز و مسیرهای احتمالی برای بازگشایی آن گفتوگو کند.
در همین رابطه، کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، در گفتوگو با خبرآنلاین تأکید کرده است که انتظار نتیجه چشمگیری از این نشست وجود ندارد و معتقد است محاصره دریایی ایران در صورت نبود یک راهحل سیاسی، میتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.
محاصره دریایی ایران میتواند نامحدود ادامه داشته باشد
احمدی درباره مدت زمان ادامه محاصره دریایی ایران گفت: حد مشخصی برای پایان چنین محاصرهای وجود ندارد و در صورت نبود اقدام مؤثر از سوی طرفین، این وضعیت میتواند نامحدود ادامه داشته باشد.
این دیپلمات پیشین با اشاره به نمونههای تاریخی اظهار کرد که نیروهای متفقین در جنگ جهانی اول و دوم، آلمان را به ترتیب حدود چهار سال و نیم و شش سال در محاصره دریایی قرار دادند. همچنین در جنگهای دوران ناپلئونی، انگلیس برای حدود هشت سال فرانسه را محاصره کرد.
او افزود که محاصره دریایی غزه نیز سالها ادامه داشته و این نمونهها نشان میدهد که در نبود راهحل سیاسی، چنین شرایطی میتواند طولانی شود.
احمدی درباره ویژگیهای محاصره فعلی ایران نیز گفت که این محاصره از فاصلهای نسبتاً دور اعمال میشود و حتی نیروهای آمریکایی در مناطقی دورتر، از جمله اقیانوس هند، علیه برخی شناورهای ایرانی اقدام میکنند.
به گفته او، موضوع دیگر این است که محاصره دریایی ایران با انسداد تنگه هرمز گره خورده است و در گذشته نیز رفع محاصره و باز شدن تنگه هرمز در چارچوب برخی توافقات، به یکدیگر مرتبط بودهاند.
فشار اقتصادی میتواند ایران را به سمت راهحل سیاسی سوق دهد
این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی درباره اینکه آیا تشدید فشار اقتصادی میتواند ایران را به تغییر مواضع و پذیرش راهحل سیاسی وادار کند، گفت که پاسخ به این موضوع به محاسبات سیاسی دو طرف، میزان تأثیر ایدئولوژی و همچنین ملاحظات سیاست داخلی بستگی دارد.
احمدی با اشاره به تحولات غزه اظهار کرد که حتی فشارهای بسیار سنگین نیز لزوماً به شکلگیری فوری یک توافق سیاسی منجر نمیشوند.
او افزود: اگر ایدئولوژی و پایگاه داخلی برای یک نظام سیاسی اهمیت زیادی داشته باشد و راهحل قابل قبولی که با حفظ آبرو همراه باشد پیدا نشود، محاصره و انسداد میتواند مدت زیادی ادامه پیدا کند.
این دیپلمات پیشین با بیان اینکه جنگ جاری آثار اقتصادی شدیدتری برای ایران دارد، تأکید کرد که به سود هر دو طرف، بهویژه ایران، است که از طریق یک راهحل مبتنی بر مذاکره به این رویارویی پایان داده شود.
آمریکا برای باز کردن تنگه هرمز به نیروی نظامی گسترده نیاز دارد
احمدی درباره اهداف آمریکا در قبال تنگه هرمز گفت: هدف اصلی دولت ترامپ در کوتاهمدت، باز کردن تنگه هرمز است.
به گفته او، آمریکا مدعی است که میتواند بخشی از نفت مورد نیاز را از خلیج فارس عبور دهد، اما تحقق این هدف نیازمند استفاده گسترده از نیروی نظامی خواهد بود و حتی در چنین شرایطی نیز تضمینی برای تثبیت وضعیت تنگه وجود ندارد.
او ادامه داد: در صورت ادامه اختلال در تردد کشتیها، آمریکا ممکن است هر چند وقت یکبار دست به اقدامات نظامی علیه امکاناتی بزند که ایران برای ادامه این وضعیت ایجاد کرده است.
احمدی معتقد است همین برخوردهای نظامی میتواند به افزایش قیمت نفت منجر شود و به همین دلیل آمریکا نیز از تداوم این رویارویی متضرر خواهد شد؛ موضوعی که ممکن است در نهایت واشنگتن را به سمت پذیرش یک راهحل مذاکرهای سوق دهد.
تحریم کشتیها از سوی ایران فعلاً اثرگذاری کافی ندارد
این دیپلمات پیشین درباره اظهارات محسن رضایی درباره ایجاد «مسیر ممنوعه» و تحریم کشتیهایی که بدون هماهنگی ایران از تنگه هرمز عبور کنند نیز گفت که منظور دقیق این اظهارات برای او روشن نیست و به توضیحات بیشتری نیاز دارد.
احمدی احتمال داد منظور از این طرح، کشتیهایی باشد که بدون هماهنگی با ایران قصد عبور از تنگه هرمز را دارند.
او در عین حال تأکید کرد که در شرایط فعلی و تا زمانی که محاصره دریایی ادامه دارد و تنگه هرمز عملاً باز نشده است، تحریم کشتیها از سوی ایران اثرگذاری چندانی نخواهد داشت.
وی افزود که در شرایطی که کشتیها به دلیل محاصره امکان تردد عادی به بنادر ایران را ندارند، مشخص نیست تحریم آنها از سوی تهران چه تأثیر عملی خواهد داشت.
میانجیگریها هنوز به مذاکره مستقیم ایران و آمریکا منجر نشده است
احمدی درباره تلاشهای دیپلماتیک اخیر نیز گفت که در حال حاضر نشانه چندانی از شکلگیری یک مذاکره مؤثر میان ایران و آمریکا دیده نمیشود.
او با اشاره به مواضع اخیر دونالد ترامپ گفت که رئیسجمهور آمریکا طی هفتههای گذشته بارها اعلام کرده است که تفاهمنامه اسلامآباد دیگر مورد نظر او نیست و برخلاف ماههای گذشته، کمتر از مذاکره سخن میگوید.
به گفته این تحلیلگر، ممکن است ترامپ تصور کند که با استفاده از محاصره دریایی و اعمال فشار اقتصادی میتواند تهران را به پذیرش خواستههای واشنگتن وادار کند.
احمدی همچنین احتمال داد که انتقادهای گسترده در داخل آمریکا از تفاهمنامه اسلامآباد و شرایط سیاسی و انتخاباتی این کشور، در تغییر موضع ترامپ تأثیر داشته باشد.
اروپا جبهه تازهای علیه ایران باز کرده است
این دیپلمات پیشین درباره اقدام کشورهای اروپایی در پرونده هستهای ایران و ارجاع موضوع به شورای امنیت نیز گفت که این اقدام را میتوان نشانهای از باز شدن جبهه دیگری برای اعمال فشار بر تهران دانست.
احمدی معتقد است کشورهای اروپایی در موضوع برنامه هستهای ایران همواره فعال بودهاند و حتی در برخی مقاطع نقش آنها از آمریکا نیز پررنگتر بوده است.
او افزود که کشورهای اروپایی معتقدند هستهای شدن ایران بیش از آمریکا میتواند امنیت اروپا را تحت تأثیر قرار دهد و فعال شدن سه کشور اروپایی در آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز میتواند به کاهش اختلافات میان اروپا و آمریکا کمک کند.
احتمال جنگ فراگیر در کوتاهمدت پایین است
احمدی در پایان درباره احتمال آغاز دوباره یک جنگ فراگیر میان ایران، آمریکا و اسرائیل گفت که در فاصله یکی دو ماه مانده به انتخابات در آن دو کشور، احتمال تمایل آمریکا و اسرائیل برای ورود به یک جنگ گسترده چندان زیاد نیست.
او با اشاره به تجربه جنگ اخیر اظهار کرد که یک بار جنگ فراگیر آزمایش شده، اما به نتیجهای مانند فروپاشی نظام سیاسی ایران یا وادار کردن تهران به امتیازدهی منجر نشده است.
به گفته این تحلیلگر، آمریکا و اسرائیل در شرایط فعلی بیشتر بر فشار اقتصادی و اقدامات محدود نظامی تمرکز دارند و هدف اصلی آمریکا در این مرحله، باز کردن تنگه هرمز است.
احمدی تأکید کرد که با وجود ادامه فشارها، در نهایت راهحل مذاکرهای میتواند برای هر دو طرف کمهزینهتر باشد و فرصتهای دیپلماتیک نباید از دست برود.
منبع: خبر آنلاین
