نورانی: تمرکزگرایی و برنامه‌ریزی از بالا به پایین مهم‌ترین گلوگاه حکمرانی منطقه‌ای است
علیرضا نورانی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گیلان، در نشست تخصصی «توسعه و الگوی حکمرانی در استان گیلان» تمرکزگرایی، برنامه‌ریزی از بالا به پایین، ناهم‌راستایی نظام بانکی و برنامه‌ریزی و محدودیت‌های سرزمینی را مهم‌ترین گلوگاه‌های ساختاری حکمرانی منطقه‌ای دانست.
به گزارش پایگاه خبری گیلان ۷۲۴ | نشست تخصصی «توسعه و الگوی حکمرانی در استان گیلان» از سوی مؤسسه عالی آموزش و پژوهش برنامه‌ریزی با سخنرانی علیرضا نورانی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گیلان برگزار شد.
نورانی در ابتدای سخنان خود با تقدیر از برگزارکنندگان این نشست اظهار داشت: از این اقدام ارزشمند که فضایی فراهم شد تا استان‌ها بتوانند دغدغه‌های خود را در نظام برنامه‌ریزی و ابزارهای مورد نیاز حکمرانی مؤثر مطرح کنند، سپاسگزارم و امیدوارم این موضوعات به‌طور جدی مورد پیگیری قرار گیرد تا نظام برنامه‌ریزی کشور به سمت یک نظام پویاتر و اثربخش‌تر حرکت کند.
تمرکزگرایی و برنامه‌ریزی از بالا به پایین
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گیلان با اشاره به گلوگاه‌های ساختاری حکمرانی منطقه‌ای تصریح کرد: تمرکزگرایی و گرایش شدید به سمت مرکز، برنامه‌ریزی از بالا به پایین که در سال‌های اخیر بسیار پررنگ شده، محدودیت‌های سرزمینی، هم‌راستا نبودن نظامات تأمین مالی، ضعف‌های زیرساختی در استان‌های شمالی و جابه‌جایی غیرقابل کنترل جمعیت، اثرات بازدارنده بر بهبود حکمرانی منطقه دارد که منجر به ضعف در ساختار اقتصادی این استان‌ها شده است.
وی با بیان اینکه اقتصاد محوری‌ترین موضوع امروز جامعه ایران است، خاطرنشان کرد: وقتی اقتصاد دچار چالش می‌شود، قطعاً تبعات اجتماعی را به همراه خواهد داشت که امروزه در جامعه استان‌ها کاملاً مشهود است.
گیلان یک کلان‌شهر است
نورانی با اشاره به ساختار جمعیتی و اقتصادی استان گیلان افزود: استان گیلان ۱۷ شهرستان، ۵۶ شهر، ۴۸ بخش، ۱۱۶ دهستان و ۲۹۳۲ آبادی دارد. این استان با دارا بودن ۵۶ شهر که حدود ۴۷ شهر آن کمتر از ۵۰ هزار نفر جمعیت دارد، ۳ درصد از جمعیت کشور، حدود ۹ دهم درصد از مساحت کشور و تنها ۱.۷۷ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را به خود اختصاص می‌دهد؛ یعنی به اندازه سهم جمعیتی خودش از اقتصاد کشور برخوردار نیست.
محدودیت‌های سرزمینی و بحران پسماند
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گیلان با اشاره به محدودیت‌های سرزمینی استان اظهار داشت: از ۱۴ هزار کیلومتر مربع مساحت استان، ۵۶۴ هزار هکتار آن مربوط به عرصه‌های جنگلی است که سرمایه بین‌نسلی محسوب می‌شود. روزانه حدود ۲۰۰۰ تن زباله در استان تولید می‌شود و در زمان ورود مسافران تا ۲۵۰۰ تا گاهاً ۳۰۰۰ تن هم رسیده است. در دو دهه اخیر شاهد تبعات اجتماعی بسیار خاصی بوده‌ایم که می‌توان به رشد قابل ملاحظه انواع سرطان‌های گوارش در استان گیلان اشاره کرد.
وی افزود: در استان گیلان حدود ۳۹۰ هزار متر مکعب در شبانه‌روز به‌طور میانگین انواع پساب‌های خانگی، صنعتی و فاضلاب کشاورزی وارد رودخانه‌ها می‌شود و تنها حدود ۲۸ درصد آن تصفیه می‌شود.
تغییر کاربری اراضی و شاخص‌های اقتصادی
نورانی با اشاره به تغییرات کاربری اراضی تصریح کرد: در سه دهه اخیر ۵۰ درصد اراضی مسکونی و انسان‌ساخت افزایش پیدا کرده و برآوردها حاکی از آن است که در حدود ۳۰ هزار هکتار از اراضی شالیزاری استان تغییر کاربری صورت گرفته است. درآمد خانواده شهری استان در رتبه ۱۷، شاخص فلاکت در بهار ۱۴۰۵ رتبه ۲۸ و نسبت ولادت به فوت در رتبه ۳۱ قرار گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: نرخ مشارکت اقتصادی استان گیلان حدود ۴۵ درصد و بیکاری آن ۸ درصد است. نسبت مشارکت اقتصادی بانوان گیلانی نسبت به کشور حدود دو و نیم برابر است. سهم خدمات از اقتصاد استان حدود ۶۱ درصد، سهم کشاورزی حدود ۱۸ درصد و سهم صنعت حدود ۲۱ درصد است. اشتغال ناقص در استان گیلان یک عدد دورقمی محسوب می‌شود.
تولید ناخالص داخلی استان به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ حدود ۱۶۰ همت است. در طی سال‌های ۹۹ تا ۱۴۰۱ گیلان رشد اقتصادی منفی داشته و نرخ رشد صنعت در ۱۰ سال گذشته تقریباً منفی ۸.۱ درصد است. در سال ۱۴۰۴ رتبه ۳۱ را در صدور جواز تأسیس داشته‌ایم.
عوامل بیرونی و درونی و ظرفیت تجارت خارجی
نورانی عوامل مؤثر بر وضعیت اقتصادی استان را به دو دسته بیرونی و درونی تقسیم کرد و گفت: در تجارت خارجی سرمایه‌گذاری‌های خوبی در بنادر انزلی و آستارا صورت گرفته، ولی در دو دهه اخیر سهم گیلان در حوزه صادرات و واردات با کاهش مواجه شده است. در خود استان گیلان حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون تن ظرفیت مجموع صادرات، واردات و ترانزیت وجود دارد.
پسروی آب خزر و تهدید تالاب انزلی
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گیلان با اشاره به پسروی آب خزر تصریح کرد: در حال حاضر در آب خزر حدود تراز منفی هشت و نیم هستیم. اگر به تراز منفی ۲۹ برسیم، از مرداب انزلی حدود ۲۰.۵ تا ۳۵ درصدش باقی خواهد ماند. روزانه حدود ۱۵ تن پسماند جامد از جنس پلاستیک و کاغذ وارد تالاب می‌شود.
وی افزود: برنامه‌مان این است که تا سه سال آینده ۲۸۰ تا ۲۹۰ هزار نفر را در شهرهایی که در مسیر قرار دارند تحت پوشش فاضلاب بیاوریم.
پیشنهادها برای بهبود حکمرانی
نورانی با اشاره به ناهم‌راستایی نظام بانکی و برنامه‌ریزی تصریح کرد: نظام بانکی و نظام برنامه‌ریزی هم‌جهت نیستند و اولین اقدام ضروری در سطح حاکمیت، هم‌راستا کردن این دو در سطح استان‌هاست. تمرکززدایی زمانی محقق می‌شود که ما در این کشور به ۳۱ به‌اضافه یک برنامه پیشرفت برسیم و ۳۱ به‌اضافه یک قانون بودجه سنواتی داشته باشیم.
وی پیشنهاد تشکیل صندوق مولدسازی و صندوق‌های پشتیبان در استان‌های شمالی را مطرح کرد و بر ضرورت مدیریت واحد مرز، تفویض اختیار به استان‌ها، تأمین به‌موقع آب با احداث سدهای شفارود و پلرود، چابک‌سازی نظام تصمیم‌گیری و افزایش اختیارات استان‌ها در اعمال مشوق‌های حمایتی تأکید نمود.
نورانی در پایان ابراز امیدواری کرد با کمک همه شاهد خروج بخش صنعت از این وضعیت در استان گیلان باشیم و خط ریلی برای استان گیلان هم موهبت‌های خاص خودش را به همراه داشته باشد.
نشست تخصصی «توسعه و الگوی حکمرانی در استان گیلان» با هدف بررسی چالش‌های ساختاری حکمرانی منطقه‌ای و ارائه راهکارهای عملیاتی برای توسعه متوازن استان‌ها برگزار شد و مقرر گردید پیگیری‌های لازم در جلسات آتی ادامه یابد.
