آتشنشان؛ مردی که میان شعلهها، زندگی را نجات میدهد | به قلم سید مهدی علوی هاشمی
هفتم مهرماه، تنها یک مناسبت در تقویم رسمی کشور نیست؛ روزی است برای ایستادن، درنگ کردن و ادای احترام به مردانی که شغلشان با «نجات جان» معنا پیدا میکند؛ مردانی که وقتی دیگران از آتش، دود، حادثه و خطر فاصله میگیرند، آنان قدم به دل حادثه میگذارند.
آتشنشان، تنها صاحب یک شغل نیست؛ او صاحب مسئولیتی سنگین در برابر جان و مال مردم است. لحظهای که صدای آژیر به صدا درمیآید، آتشنشان نمیداند حادثه در چه ابعادی است، چه خطری در انتظار اوست و آیا بازگشتی برایش خواهد بود یا نه؛ اما یک چیز را میداند: کسی در خطر است و باید برای نجات او رفت.
همین ویژگی است که حرفه آتشنشانی را از بسیاری از مشاغل متمایز میکند؛ چراکه در این عرصه، گاهی فاصله میان انجام وظیفه و فداکاری، تنها چند ثانیه است.
آتشنشانان؛ حافظان خاموش امنیت
امنیت فقط در خیابانهای آرام، ساختمانهای مستحکم و شهرهای بدون حادثه معنا نمیشود. امنیت واقعی زمانی خود را نشان میدهد که حادثهای رخ میدهد و شهروندی در میان دود و آتش گرفتار میشود؛ آنجاست که حضور آتشنشان، معنای واقعی آرامش را برای یک خانواده نمایان میکند.
چه بسیار خانههایی که با حضور بهموقع آتشنشانان، دوباره چراغ زندگی در آنها روشن شده است؛ چه بسیار کودکانی که از میان دود و شعله به آغوش خانواده بازگشتهاند و چه بسیار انسانهایی که شاید اگر چند دقیقه دیرتر نیروهای امدادی به محل حادثه میرسیدند، امروز در میان ما نبودند.
اینها اتفاقاتی نیست که همیشه دیده شوند. آتشنشانان غالباً در لحظهای دیده میشوند که حادثه رخ داده است، اما پشت هر عملیات موفق، ساعتها آموزش، تمرین، آمادگی جسمانی، دانش تخصصی و آمادگی برای مواجهه با خطر قرار دارد.
گیلان؛ استانی با ضرورتهای ویژه در حوزه ایمنی
برای ما در گیلان، موضوع ایمنی اهمیت مضاعف دارد. ساختار شهری، بافتهای قدیمی، تراکم برخی مناطق، ساختمانهای ناایمن، بارندگیهای شدید، آبگرفتگی، حوادث جادهای، آتشسوزی واحدهای مسکونی و تجاری و همچنین شرایط خاص برخی مناطق شهری و روستایی، ضرورت آمادگی دائمی نیروهای امدادی را دوچندان میکند.
در شهری مانند رشت، که با توسعه شهری و افزایش جمعیت و ساختوساز مواجه است، توجه به ایمنی نباید پس از وقوع حادثه آغاز شود. ایمنی باید از مرحله طراحی و ساخت یک ساختمان آغاز شود و تا زمان بهرهبرداری و استفاده شهروندان ادامه پیدا کند.
ساختمانی که بدون رعایت اصول ایمنی ساخته میشود، یک حادثه بالقوه است؛ خیابانی که امکان دسترسی سریع خودروهای امدادی را ندارد، میتواند زمان طلایی نجات را از بین ببرد و تجهیزاتی که بهروز و متناسب با نوع حوادث نباشند، توان عملیاتی نیروهایی را که جان خود را برای نجات مردم به خطر میاندازند، کاهش میدهند.
از این منظر، روز آتشنشانی و ایمنی فقط روز تقدیر از آتشنشانان نیست؛ روز یادآوری مسئولیت همه ما در قبال ایمنی است.
قهرمانانی که باید به تجهیزات مجهز باشند
وقتی از فداکاری آتشنشانان سخن میگوییم، نباید اجازه دهیم مفهوم فداکاری به معنای پذیرفتن کمبودها تعبیر شود.
آتشنشان باید شجاع باشد، اما شجاعت نباید جای تجهیزات استاندارد را بگیرد.
آتشنشان باید فداکار باشد، اما فداکاری نباید جای آموزشهای تخصصی و مستمر را پر کند.
آتشنشان باید آماده باشد، اما آمادگی فردی نمیتواند کمبود تجهیزات و امکانات را جبران کند.
نیروی انسانی متخصص، خودروهای عملیاتی مناسب، تجهیزات تنفسی، لباسهای حفاظتی استاندارد، نردبانها و تجهیزات تخصصی امداد و نجات، امکانات ارتباطی، آموزشهای مستمر و زیرساختهای مناسب، بخشی جداییناپذیر از یک سازمان آتشنشانی توانمند هستند.
اگر از آتشنشان انتظار داریم در سختترین لحظات به کمک مردم بشتابد، باید بهترین حمایت ممکن را نیز از او دریغ نکنیم.
توجه به معیشت آتشنشانان نیز بخشی از همین حمایت است. نیروهایی که با خطر مستقیم برای جان خود مواجه هستند، شایسته آنند که دغدغههای معیشتی و شغلی آنان نیز با جدیت دنبال شود تا بتوانند با آرامش و تمرکز بیشتری به مسئولیت سنگین خود بپردازند.
ایمنی، مسئولیت یک دستگاه نیست
یکی از مهمترین پیامهای روز آتشنشانی و ایمنی این است که حفظ ایمنی شهروندان، مسئولیت یک سازمان یا یک دستگاه خاص نیست.
شهرداری، دستگاههای خدماترسان، نهادهای مسئول ساختوساز، مدیران ساختمانها، مالکان واحدهای تجاری و مسکونی و در نهایت خود شهروندان، هر کدام در زنجیره ایمنی نقشی دارند.
فرهنگ ایمنی باید از مدرسه آغاز شود و در خانواده، محل کار، دانشگاه، بازار و محیطهای عمومی استمرار پیدا کند.
شهروند باید بداند در زمان وقوع آتشسوزی چه اقدامی انجام دهد؛ چگونه از آسانسور استفاده نکند، مسیرهای خروج اضطراری را بشناسد، با شمارههای امدادی تماس بگیرد و تا رسیدن نیروهای متخصص، از اقداماتی که میتواند جان خود یا دیگران را به خطر بیندازد، پرهیز کند.
مدیر یک ساختمان نیز باید بداند که نگهداری تجهیزات اطفای حریق و بررسی مسیرهای خروج، یک امر تشریفاتی نیست؛ بلکه مستقیماً با جان انسانها ارتباط دارد.
یادمان باشد پشت هر لباس آتشنشانی، یک انسان ایستاده است
در روز آتشنشانی، شاید دیدن تصاویر آتشنشانانی که در میان شعلهها وارد ساختمان میشوند، ما را به تحسین وادارد؛ اما نباید فراموش کنیم که پشت آن لباس و کلاه ایمنی، یک انسان ایستاده است؛ انسانی که خانواده دارد، پدر یا مادر است، فرزند دارد، دغدغه دارد و مانند هر انسان دیگری از خطر و مرگ گریزان است.
با این حال، در لحظه حادثه، مسئولیت خود را بر ترس خویش مقدم میداند.
این همان نقطهای است که «شغل» به «ایثار» تبدیل میشود.
در تاریخ آتشنشانی ایران، نامهای بسیاری با فداکاری و شهادت گره خورده است. آتشنشانانی که برای نجات دیگران، جان خود را تقدیم کردهاند، بخشی از حافظه پرافتخار جامعه ما هستند و یاد آنان باید همواره زنده بماند.
ادای احترام به این عزیزان تنها با برگزاری مراسم و انتشار پیام تبریک محقق نمیشود؛ بهترین ادای احترام آن است که برای کاهش حوادث، ارتقای ایمنی و حمایت واقعی از همکاران و خانوادههای آنان تلاش کنیم.
امروز، روز سپاس از مردان میدان خطر است
هفتم مهرماه، به نمایندگی از مردم گیلان، باید به همه آتشنشانانی که شب و روز، در سکوت و بدون هیاهو برای امنیت مردم تلاش میکنند، خسته نباشید گفت.
به آن آتشنشانی که در سرمای زمستان و گرمای تابستان، آماده اعزام است.
به آن نیرویی که هنگام خواب و استراحت، با صدای آژیر از جا برمیخیزد.
به آن جوانی که وارد ساختمانی پر از دود میشود تا انسانی گرفتار را بیرون بیاورد.
به آن فرمانده و نیروی عملیاتی که در سختترین لحظات، باید در چند ثانیه تصمیم بگیرد.
و به خانوادههای آتشنشانان که در پشت صحنه این فداکاری، با نگرانی و چشمانتظاری، همراه عزیزان خود هستند.
آتشنشانی فقط یک سازمان نیست؛ یک فرهنگ است، فرهنگ مسئولیتپذیری، شجاعت و نوعدوستی.
در این روز، از مسئولان استان و مدیران شهری نیز انتظار میرود که موضوع ایمنی را به یک اولویت دائمی تبدیل کنند؛ توسعه و نوسازی تجهیزات آتشنشانی، تقویت نیروی انسانی، آموزش مستمر، توجه به معیشت و حقوق نیروها، شناسایی ساختمانهای پرخطر، ارتقای استانداردهای ساختوساز و افزایش آموزش عمومی، اقداماتی هستند که آثار آنها پیش از وقوع حادثه باید دیده شود.
زیرا در حوزه ایمنی، پیشگیری همیشه کمهزینهتر از جبران خسارت است و یک اقدام بهموقع میتواند سرنوشت یک انسان یا یک خانواده را تغییر دهد.
سخن پایانی
هفتم مهرماه را باید بهانهای برای گفتن یک «خدا قوت» از صمیم قلب به مردانی دانست که وقتی زنگ خطر به صدا درمیآید، به جای عقبنشینی، به سوی خطر حرکت میکنند.
امروز، در برابر شجاعت و ایثار آتشنشانان گیلان سر تعظیم فرود میآوریم و یاد شهدای آتشنشان را گرامی میداریم.
باشد که جامعه، مسئولان و مدیران شهری نیز در کنار تقدیر از این قهرمانان، برای تأمین امکانات، ارتقای جایگاه شغلی، بهبود معیشت، آموزش مستمر و افزایش ایمنی شهرها، گامهایی عملی و ماندگار بردارند.
آتشنشانان، نگهبانان لحظههای سخت مردماند؛ مردانی که در میان شعلهها، برای زندگی میجنگند.
هفتم مهر، روز آتشنشانی و ایمنی، بر تمامی آتشنشانان فداکار ایران اسلامی، بهویژه آتشنشانان پرتلاش استان گیلان و شهر رشت، مبارک باد.
یاد و نام آتشنشانانی که در راه نجات جان انسانها جان باختند، گرامی و راهشان پررهرو باد.
سید مهدی علوی هاشمی
مدیرمسئول پایگاه خبری گیلان724
